.


Opublikowano: 2019-10-31

Kościuszko na horyzoncie



Na tle porannego nieba jego sylwetka odcina się mocnymi „industrialnymi” liniami. Z początku nazywał się Józef, w wolnej Polsce to Kościuszko, czyli najdalej na zachód wysunięty szyb zabytkowej kopalni. Od niego rozpocznie się modernizacja wielickich szybów.


Po co nam Kościuszko?

Z szybami górniczymi sprawa nigdy nie jest prosta. Nic zresztą dziwnego, skoro są – bynajmniej nie metaforycznie, bramą do podziemi. Od ich dobrej kondycji zależy bezpieczeństwo całej kopalni. Jako pierwszy modernizacji poddany zostanie szyb Tadeusza Kościuszki.

Aktualnie służy do wentylacji (szyb wydechowy), prowadzi również rurociągi: solankowy, odwadniający, wód zasilających tężnię solankową, iniekcyjny oraz kable: elektryczne, teletechniczne i światłowodowe – wyjaśnia Zygmunt Zuski, Nadsztygar Nadzoru Inwestycji Dołowych Kopalni Soli „Wieliczka” S.A.– W jego bliskim sąsiedztwie znajdują się zbiorniki solankowe i węzeł podsadzkowy.

Dzięki projektowanym pracom Kościuszko odzyska funkcje komunikacyjne, służąc załodze do zjazdów i wyjazdów oraz do transportu materiałów. Planowana jest również budowa przy szybie nowoczesnego Centrum Logistycznego. Wszystkie te inwestycje pozwolą odciążyć szyb św. Kingi, który zostanie zmodernizowany jako drugi. Kościuszko „w pełnej gotowości” oznacza, że nie trzeba będzie zwalniać tempa prac zabezpieczających, co niechybnie zdarzyłoby się w związku z remontem Kingi i brakiem alternatywy dla niej. Kolejny szyb komunikacyjny to również większe bezpieczeństwo dla całej kopalni – Kościuszko łączy z powierzchnią wszystkie jej poziomy.

Beczka vs koło

Zarówno głowica szybu, jak i jego pierwszy odcinek (do głębokości ok. 74,5 m), mają przekrój beczkowy. Poniżej wyrobisko już do samego rząpia (dna) jest okrągłe. Przygotowana w roku 2017 ekspertyza wykazała konieczność remontu (od ostatniego remontu minęło już ćwierć wieku).

Optymalnym przekrojem rury szybowej jest koło. Ten kształt nie tylko zredukuje do minimum odziaływanie górotworu na obudowę, ale też pozwoli zamontować urządzenia wyciągowe. Urządzenia– górnicze wyciągi szybowe będą bowiem dwa – główny z klatką i przeciwciężarem oraz pomocniczy. Nowa maszyna wymaga nowej wieży
szybowej. Przebudowane zostaną podszybia.

Zanim jednak na dobre rozpoczną się roboty w samym szybie, konieczne są prace zabezpieczające w wyrobiskach znajdujących się w jego filarze oraz łączących go z centralnym rejonem kopalni. – Aktualnie trwa projektowanie przeniesienia wyposażenia pomocniczego szybu Kościuszko (rurociągi, kable) do otworów wiertniczych– mówi Zygmunt Zuski. – Realizacja projektu pozwoli na przystąpienie do remontu szybu Kościuszko – podkreśla.

Ponad 200 lat historii

Kościuszkę wydrążono w roku 1790 pod kierownictwem radcy Lebzelterna i obudowano drewnianymi balami. Swoje pierwotne miano szyb otrzymał na cześć cesarza Józefa II Habsburga. Wyrobisko dotarło do głębokości nieco ponad 297 m. W I poł. XIX wyodrębniono w nim dwa przedziały wyciągowe oraz jeden drabinowy. W roku 1869 szyb otrzymał parową maszynę wyciągową, która zastąpiła dotąd pracujący nad wyrobiskiem kierat. Urządzenie dodatkowo napędzało „maszynę wodociągową”, tj. pompę odwadniającą.

Początek XX wieku przyniósł kolejne unowocześnienia– w latach 1900-1903 postawiono nowy budynek nadszybia i zamontowano w nim nową maszynę parową. W 1903 Józefem zaczęto transportować piasek podsadzkowy. Wkrótce potem (1907-1912) zainstalowano w nim rurociągi doprowadzające wodę do komór ługowniczych. Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej modernizacji doczekała się maszyna wyciągowa – wyposażono ją w dodatkowy cylinder(1908). Do 1914 gotowy był kanał wentylacyjny, przebudowano też zbrojenie przedziałów szybowych.

W wyniku Wielkiej Wojny Polska powróciła na mapy Europy, a szyb Józef mógł wreszcie stać się Kościuszką (w czasie okupacji hitlerowskiej „Szyb nr 1”). Na rok przed wybuchem II wojny światowej wyrobisko zaczęła obsługiwać maszyna wyciągowa z elektrycznym napędem z systemem Leonarda. Po roku 1945 Kościuszko miał już głębokość nieco ponad 300 m. Wyjąwszy murową strefę przypowierzchniową (jednocześnie fundament wieży szybowej), na całej długości zabezpieczała go obudowa wieńcowa z drewnianych bali. Kościuszkę obsługiwał dwuklatkowy wyciąg, był też przedział drabinowy.

XX-wieczne remonty

Pierwsza współczesna przebudowa szybu datuje się na końcówkę lat 40. XX w. Zabrano się wówczas za rozbiórkę drewnianej obudowy, zmieniono też profil górnej części wyrobiska z prostokątnego na beczkowy. Kolejne roboty objęły Kościuszkę już w latach 80. Wykonano wtedy m.in. betonową obudowę głowicy, wymieniano zbrojenie szybu na stalowe, postawiono nową wieżę wyciągową i nowy budynek nadszybia. Nowy też był kanał wentylacyjny oraz stacja wentylatorów. Zdemontowano maszynę wyciągową, którą miało zastąpić nowocześniejsze urządzenie. Modernizacja obudowy szybowej trwała do początku lat 90.

Idea przywrócenia Kościuszce funkcji komunikacyjnych na nowo została poruszona w roku2006. Sukcesywnie szyb ten zaczął skupiać w swoim sąsiedztwie zadania związane z ochroną zabytkowych podziemi (węzeł podsadzkowy, węzeł iniekcyjny). Kilka lat temu Kościuszkę w strefie górnego odcinka zabezpieczono ekranem przeciw filtracyjnym (iniekcje strumieniowe i klasyczne) – w ten sposób zamknięto drogę wodom pochodzącym z warstwy kurzawkowej. Ważną inwestycją była wymiana wentylatorów w 2015 roku. Urządzenia WOK-2 (zamontowane w roku 1984) ustąpiły miejsca nowoczesnym wentylatorom dAL16-1100 V firmy Korfmann.

Kościuszko na horyzoncie - zobacz zdjęcia



   







Srebrny Jubileusz Dziewczęcego Chóru Ziarenko  
Data: 24 listopada 2019
Lokalizacja: Wieliczka

Serdecznie zapraszamy na uroczysty koncert galowy z okazji 25-lecia Dziewczęcego Chóru „Ziarenko”, który odbędzie się 24 listopada 2019 r. o godz. 19.00 w Kaplicy św. Kingi w Kopalni Soli w Wieliczce (zjazd od godziny 17.45).
Srebrny Jubileusz Dziewczęcego Chóru Ziarenko
I Bieg o Puchar Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce  
Data: 17 listopada 2019
Lokalizacja: Wieliczka

W niedzielę 17 listopada odbędzie się w Wieliczce, a konkretnie w parku linowym Xtreme Park Wieliczka-Grabówki - I Bieg o Puchar Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce.
I Bieg o Puchar Komendanta Powiatowego Policji w Wieliczce