Dekretem Adolfa Hitlera z 8 października 1939 r. Oświęcim został wcielony do Rzeszy Niemieckiej, jako Auschwitz, gdzie znajdował się największy niemiecki obóz koncentracyjny i zagłady (Konzentrazion Lager Auschwitz), w którym naziści wymordowali ok. 1,5 ml osób.
Dnia 27 I 1945 r. komuniści wyzwolili Oświęcim od władzy niemieckiej. Tym niemniej sowieci nie zlikwidowali obozu koncentracyjnego, lecz jeszcze przez kilka miesięcy przetrzymywali tam jeńców niemieckich! Obok KL Auschwitz funkcjonował drugi obóz zagłady KL Auschwitz II- Birkenau (Brzezinka)- jeńcy byli tam przetrzymywani przez komunistów jeszcze przez ponad rok! Obozem pracy przymusowej był natomiast Auschwitz III- Monowitz (Monowice).

Po wojnie teren byłego obozu zagłady stał się muzeum pamięci o niemieckim ludobójstwie (szkoda, że na terenie byłego ZSRR brakuje takich muzeów pamięci pomordowanych przez komunistów). W ostatnich latach muzeum odwiedza ponad 1 ml osób rocznie.
16 IV 1967 r. odsłonięto w Brzezince na terenie byłego obozu KL Auschwitz- Birkenau Międzynarodowy Pomnik Ofiar Faszyzmu.
W roku 1979 obóz koncentracyjny w Oświęcimiu został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako: „Obóz Koncentracyjny Auschwitz”. Wobec skandalicznych prób fałszowania historii i zrzucania odpowiedzialności za utworzenie obozów i eksterminację więźniów na Polaków (niestety pojawiają się do dziś w zachodnich mediach!) od 27 VI 2007 r. obóz figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa jako: „Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-1945)”.
Wśród ofiar niemieckiego totalitaryzmu znaleźli się m.in. św. Maksymilian Maria Kolbe, Stanisław Gieysztor, Norbert Barlicki. Obóz przeżyli natomiast m.in. Józef Cyrankiewicz, Władysław Bartoszewski.
Podczas obchodów 60 rocznicy wyzwolenia obozu przez Armię Czerwoną powołano w ramach muzeum Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście.

Muzeum otwarte jest przez siedem dni w tygodniu w godzinach:
-od grudnia do lutego 8:00-15:00
-w marcu i listopadzie 8:00-16:00
-w kwietniu i październiku 8:00-17:00
-w maju i wrześniu 8:00-18:00
-w czerwcu, lipcu i sierpniu 8:00-19:00