Prace prowadzone w Zamku Żupnym w Wieliczce przyniosły odkrycie średniowiecznego nadproża w najstarszej części kompleksu. Element pochodzący z końca XIII wieku znaleziono podczas nadzoru architektonicznego w „Domu pośród Żupy”, który przechodzi obecnie gruntowną modernizację.
Gotycki ślad ujawniono na drugim poziomie środkowej, najstarszej części Zamku Żupnego. Nadproże pochodzi z okresu, gdy do pierwotnego obiektu o prostokątnym obrysie dobudowano część kwadratową.
Nie udało się jednoznacznie ustalić pierwotnej funkcji odkrytego otworu. Ze względu na znaczne zniszczenia wojenne nie wiadomo, czy znajdowało się tam okno, czy wejście. Za bardziej prawdopodobną uznawana jest druga możliwość, ponieważ dawniej na piętro prowadziły zewnętrzne schody. Podobne rozwiązanie można obecnie zobaczyć w sąsiedniej baszcie.
Samo nadproże pozostanie ukryte głęboko w murze. Zwiedzającym ma zostać pokazana natomiast wnęka będąca fragmentem dawnego przejścia, które zamurowano cegłami podczas XX-wiecznej przebudowy.
Przejście zostało zaznaczone w dokumentacji z 1780 roku. Informacji o późniejszym zamurowaniu nie odnotowano jednak w dokumentacji prac, dlatego ślad ujawniono dopiero podczas obecnego remontu.
Najważniejsze prace konstrukcyjne już zakończone
Jak informuje Jan Godłowski, dyrektor Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka - w „Domu pośród Żupy” zakończyły się kluczowe roboty konstrukcyjne. Zamontowano nowe stropy, wykonano klatkę schodową oraz pion windowy. Kończą się również prace przy dachu i elewacji.
Obecnie prowadzone są roboty związane z instalacjami elektrycznymi i sanitarnymi oraz systemami ochrony przeciwpożarowej. Skrzydło ma zostać ukończone w maju 2027 roku i powiększyć przestrzeń wystawową wyremontowanego już Zamku Północnego.
Remont objął także skrzydło południowe
Równolegle rozpoczęły się roboty w południowej części Zamku Żupnego. Zakończenie tego etapu zaplanowano na ostatni kwartał 2027 roku.
Wykonano już szyb windy przeznaczonej między innymi dla osób z niepełnosprawnościami, seniorów oraz rodzin z dziećmi. Rozpoczyna się również wymiana stolarki okiennej i drzwiowej. W skrzydle zostaną wykonane nowe instalacje sanitarne i elektryczne.
Po zakończeniu remontu część pomieszczeń otrzyma nowe funkcje. Na dolnej kondygnacji przewidziano przestrzeń restauracyjną oraz pomieszczenia dla matek z dziećmi. Na pierwszym piętrze mają powstać wielofunkcyjne sale warsztatowe przeznaczone do działalności edukacyjnej.
Głównym celem całego przedsięwzięcia realizowanego przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka jest utworzenie nowej wystawy stałej „Solny klejnot w koronie”. Po połączeniu odnowionych przestrzeni powierzchnia wystawiennicza muzeum ma wzrosnąć z dotychczasowych 400 m² do blisko 1500 m².
Inwestycja otrzymała dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027.
