Wielicka Kopalnia przeciwko S7

Wielickie złoże zostało rozcięte już na głębokości 60 m, to właśnie tam, na pierwszym poziomie Kopalni znajdują się bezcenne wyrobiska górnicze ze śladami najstarszych metod eksploatacji. Wszelkie ingerencje w grunt – w tym realizacja ciężkiej infrastruktury drogowej – mogą bezpośrednio oddziaływać na górotwór. Tak niewielka odległość pomiędzy powierzchnią terenu a wyrobiskami znacząco zwiększa ryzyko destabilizacji ich struktury oraz zaburzenia naturalnych procesów hydrogeologicznych.

Szczególnie istotnym zagrożeniem jest możliwość naruszenia systemu wód powierzchniowych i podziemnych. Woda stanowi największe zagrożenie dla trwałości kopalni – jej napływ powoduje rozpuszczanie soli, osłabienie struktury górotworu oraz ryzyko deformacji powierzchni. Dodatkowo należy podkreślić ryzyko otwarcia nowych dróg migracji wód do wyrobisk. W przeszłości to właśnie niekontrolowane dopływy wody do Kopalni były przyczyną największych katastrof w jej podziemiach, a monitoring zagrożenia wodnego w wyrobiskach górniczych do dzisiaj stanowi najwyższy priorytet dla służb górniczych. Niekorzystne zmiany w drogach przepływu wód mogą powstać w wyniku ingerencji w strukturę gruntu, drgań czy zmiany ciśnień. Przebieg wariantów trasy przecinających obszar oddziaływania kopalni może w konsekwencji zaburzyć integralność dobra wpisanego na listę UNESCO poprzez zmianę warunków wodnych i geologicznych w jego otoczeniu.

Należy również podkreślić, że ze względu na lokalizację terenów funkcjonuje niezwykle wrażliwy system hydrogeologiczny, obejmujący także wody lecznicze. Istnieje realne ryzyko, że ingerencja w ten system może doprowadzić do ich skażenia, w tym m.in. poprzez zaburzenie wypływu źródła W-VII-16. Skutki takich zmian mogą mieć charakter nieodwracalny – zarówno dla zasobów naturalnych, jak i funkcjonowania walorów uzdrowiskowych.

Dodatkowym aspektem jest oddziaływanie inwestycji na wody powierzchniowe – ich przebieg, retencję i naturalne kierunki odpływu. Zaburzenie tych procesów może prowadzić nie tylko do pogorszenia warunków środowiskowych, ale także do zwiększenia ryzyka geologicznego, w tym uruchomienia procesów osuwiskowych. Na terenie Powiatu Wielickiego występują bowiem naturalne osuwiska, które zostały szczegółowo udokumentowane w opracowaniu „Kompleksowa dokumentacja geologiczno-inżynierska rejonów osuwiskowych w Wieliczce” wykonanym przez Przedsiębiorstwo Geologiczne z Krakowa w 1989 roku. Wskazano w nim jednoznacznie czynniki wpływające na pogorszenie warunków geologiczno-inżynierskich oraz ograniczenia dla bezpośredniego posadowienia obiektów inżynierskich. Realizacja inwestycji liniowych o dużym obciążeniu może stanowić impuls do aktywizacji tych procesów.

Warunki geologiczno-inżynierskie w rejonie miasta Wieliczka należy uznać za trudne. Występują tu m.in. grunty o charakterze glin pylastych, podatnych na odkształcenia. Posadowienie ciężkich konstrukcji drogowych w takich warunkach nie tylko zwiększa ryzyko środowiskowe, ale również może znacząco podnieść koszty realizacji inwestycji oraz jej późniejszego utrzymania.

Warto przypomnieć, że historycznie system eksploatacji i utrzymania kopalni był zabezpieczany przez rozbudowaną sieć szybów – funkcjonowało ich aż 26 – tym bardziej wszelkie dodatkowe ingerencje w środowisko wymagają szczególnej rozwagi. Rozwój infrastruktury jest potrzebny, ale nie może odbywać się kosztem bezpieczeństwa mieszkańców, światowego dziedzictwa UNESCO ani stabilności środowiska. W przypadku tak wrażliwego obszaru, obejmującego miasto Wieliczka, jak i cały powiat, decyzje inwestycyjne muszą być podejmowane z najwyższą starannością, w oparciu o rzetelne ekspertyzy i zasadę przezorności – zaznacza Łukasz Sadkiewicz, Wiceprezes Kopalni Soli „Wieliczka” S.A.